NGƯỜI KHÔNG VÌ MÌNH TRỜI CHU ĐẤT DIỆT ”, HẦU HẾT ĐỀU HIỂU SAI

“Người không vì mình, trời tru đất diệt”, câu nói này xuất xứ từ kinh Phật. Điều này nghe thì vô lí, bởi chẳng lẽ kinh Phật lại dạy con người sống chỉ “vì mình”, sống ích kỷ, tư lợi sao?

Từ trước tới giờ, tôi vẫn luôn nghĩ câu “Người không vì mình, trời tru đất diệt” có nghĩa là: Một người nếu như không biết vì mình mà mưu lợi, mưu quyền, mưu sắc… thì sẽ bị trời đất trách cứ, trừng phạt, sẽ thua thiệt so với người khác. Cho nên, ở nơi làm việc, tôi luôn đặt lợi ích của mình lên trên hết, cho dù có phải tổn hại một chút đến người khác để đảm bảo quyền lợi của mình thì tôi cũng làm, bởi vì tôi cho rằng việc làm của mình là phù hợp với đạo lý “người không vì mình, trời tru đất diệt” này.

Vì vậy, hôm tôi nghe thấy cậu bạn của mình nói: “Người không vì mình trời tru đất diệt”, thì bản năng trong tôi nghĩ rằng: “Cậu này cũng là một người hiểu đạo lý, cũng biết nghĩ đến lợi ích thiết thực của bản thân!”

Phật không dạy sai, chỉ có người hiểu sai.

Bạn đang xem: Người không vì mình trời chu đất diệt

Nhưng, tôi rất bất ngờ khi nghe cậu ấy giải thích cặn kẽ câu này như sau: “Người không vì mình, trời tru đất diệt” là câu nói có xuất xứ từ “Phật thuyết thập thiện nghiệp đạo kinh”. Trong tập 24 của kinh có viết câu: “Nhân sinh vi kỷ, thiên kinh địa nghĩa, nhân bất vi kỷ, thiên tru địa diệt”. (Người sống vì mình là đạo lý hiển nhiên, người không vì mình trời tru đất diệt). Và trong đó ý nói rằng: Không sát sinh, không ăn trộm ăn cắp, không tà d.âm, không nói dối, không hai lời, không khinh ngữ, không ác khẩu, không tham lam, không oán hận, không tà kiến thì mới là “vì mình”.

“Không vì mình” thì sẽ tạo ra hậu quả xấu, “không vì mình” thì sẽ tạo thành tai họa, và chỉ có “vì mình” (tức là không làm những điều trên) thì mới không bị trời tru đất diệt. Trong câu: “Người không vì mình, trời tru đất diệt”, từ “vì mình” có ý là yêu cầu “mình” tuân theo phép tắc đạo đức chứ không phải có ý nghĩa giống với từ “vì mình” mà chúng ta thường nghĩ.

Do đó, có thể thấy theo ý chỉ của Phật thì người “vì mình” là người không màng danh lợi, siêu thoát khỏi ngoại vật… Hiển nhiên, “người không vì mình, trời tru đất diệt” mà chúng ta bình thường lý giải là có nghĩa hoàn toàn đối lập với ý nghĩa của câu này trong kinh Phật.

"Vì mình" nghĩa là siêu thoát khỏi cám dỗ vật chất, không tư lợi.
Ví như chúng ta thường hiểu: Người kinh doanh, vì mình mà mưu lợi thì phải sử dụng những nguyên liệu rẻ tiền để tạo ra sản phẩm cho dù những nguyên liệu đó gây hại cho sức khỏe của con người. Hay, nhân viên vì mình mà khôn khéo, lừa lọc người khác để được chức vị cao… Và ai không làm giống như vậy thì sẽ bị cho là "Tại anh ngu".

Những điều này trên bề mặt xem ra là “vì mình” nhưng kỳ thực lại đang là hại mình đấy! Quả thực, có nhiều người chúng ta vẫn thường hiểu sai về ý nghĩa của câu nói này, thậm chí còn vin theo cách hiểu sai để làm những điều không đúng đắn. Hy vọng, mọi người sau khi đọc xong có thể đối chiếu xem cách hiểu của mình đã đúng chưa để cải biến cho phù hợp!

Từ nay về sau, mỗi khi có ý định giở trò tiểu nhân với người khác, thì đừng bao giờ ngụy biện bằng câu "Người không vì mình, trời tru đất diệt" nữa.

Câu nói “Người không vì mình, trời tru đất diệt” có lẽ đã khá quen thuộc với mọi người. Nhân loại thời cận đại đã cải biến nó, cho rằng người ta nên tính toán cho bản thân; chính là muốn nói: Vì lợi ích và ham muốn cá nhân, có thể không từ thủ đoạn nào, không tiếc làm tổn thương người khác nếu không trời tru đất diệt. Loại nhận thức này là rất đáng sợ, vì nó có thể hủy hoại triệt để mối quan hệ hài hòa giữa người với người được hình thành từ Nhân, Lễ, Nghĩa, Trí, Tín.


Ý nghĩa thực sự của câu “Người không vì mình, trời tru đất diệt”

Vậy rốt cuộc câu nói “Người không vì mình, trời tru đất diệt” có nghĩa là gì? Nguồn gốc và bối cảnh ra đời của nó ra sao?

Câu tục ngữ vốn xuất phát từ chương thứ 24 trong “Phật thuyết thập thiện nghiệp đạo kinh”, nguyên văn là: “Nhân sinh vi kỷ, thiên kinh đích nghĩa; nhân bất vi kỷ, thiên tru đích diệt”. Nghĩa là: “Đời người cần phải sửa mình, đó là Đạo lý của Trời Đất. Người không sửa mình thì Trời không dung đất không tha”. Trong đó chữ Vi – 為 ở đây có nghĩa là “Tu dưỡng, tu vi”, “Vi kỷ” chính là yêu cầu con người cần tuân thủ các tiêu chuẩn đạo đức.

Chữ Hán có hiện tượng là cùng một chữ, âm đọc khác nhau thì có nghĩa khác nhau. Vấn đề gây hiểu sai ở câu này chính là chữ 為 có hai âm là “Vi” và “Vị”.

Xem thêm:

“Vị” là trợ từ, có nghĩa là vì – biểu thị mục đích. Trong tiếng Việt hiện nay còn dùng chữ Vị này trong các từ như: “vị kỷ”, “vị tha”, “vị tư”, “vị công”, “vị quốc vị dân” (vì quốc gia, vì nhân dân)…

“Vi” là động từ, thường có nghĩa: là, làm, như. Ngoài ra “Vi” còn có nghĩa là sửa, trị sửa, tu sửa… Ví dụ như mở đầu chương “Vi chính” trong Luận Ngữ của Khổng Tử là câu: “Vi chính dĩ đức, thí như Bắc thần, cư kỳ sở, nhi chúng tinh cộng chi”, nghĩa là: “Trị sửa chính sự, làm chính trị cần dùng đức, giống như sao Bắc đẩu, ở vị trí của nó mà muôn sao chầu về”.


*
Người không sửa mình thì Trời không dung đất không tha (ảnh Shutter Stock)

“Vì mình” trong Phật gia là gì?

Phật gia nhìn nhận, người “vì mình” chính là cần làm được: Không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không vọng ngữ, không bịa đặt bới móc, không hoa ngôn xảo ngữ, không ác khẩu, không tham dục, không tức giận, không tà kiến. Nếu dựa theo tiêu chuẩn đạo đức làm người của Nho giáo, đó chính là người ta cần làm được nhân ái, hiếu thuận, trung nghĩa, thủ lễ, thành tín…

Kẻ bất hiếu mới bị “trời tru đất diệt”

Trong tác phẩm “Động Linh tiểu chí”, Quách Tắc Vân có ghi chép lại một câu chuyện. Khi bác của cha ông tới địa sở nhận chức, từng nghe nói ở huyện Mỗ Hương có một người thường xuyên ngược đãi mẹ của mình; không việc ác nào không làm, gây lại cho mọi người. Trong thôn ai cũng sợ hãi nhưng không dám tố giác với quan phủ.

Ngày nọ, đột nhiên mưa gió ập tới, người con trai này bị một trận gió cuốn vào trong núi; đứng trên một tảng đá lớn, ngón chân cái của anh ta bị cắm sâu vào tảng đá. Không những thế, anh ta còn tự thuật lại chi tiết những hành động ác đã phạm phải từ khi sinh ra, không chút giấu diếm. Sau khi kể xong, còn nói: “Đây là Thần Phật yêu cầu tôi hối lỗi”. Thật đúng là thiên lý sáng tỏ.

Rất nhiều người trong thôn sau khi nhìn thấy tình cảnh này và nghe những lời anh ta nói, liền cùng nhau muốn giúp anh ta rút chân ra khỏi tảng đá nhưng đều không được. Nhiều ngày sau, người dân trong làng phát hiện người này bị nuốt vào trong tảng đá; cả đầu não cũng bị nuốt vào. Vài ngày sau chỉ còn lại bím tóc ở ngoài.

Những người hiểu về luật nhân quả đều nói: “Trời phạt thật sự không phải là nói ngoa”. Bác của cha quách Tắc Vân sau khi về thôn nói với em trai là Kiêm Thu Công. Kiêm Thu Công mới nói rằng: “Câu nói Trời tru đất diệt thực sự ứng nghiệm rồi”. Sau đó mới ghi chép câu chuyện này trong tác phẩm “Trúc gian thập nhật ký”.

Trong kết giao phải xem trọng ‘nhân, lễ, nghĩa, trí, tín’


*
Kẻ bất hiếu mới bị “trời tru đất diệt” (ảnh Epoch Times)

Theo quan niệm của nhà Phật, người sống vì mình chính là xem thường danh lợi, coi nhẹ công danh, tạo phúc làm lành, từ bỏ vị tư; vì người mà suy, vì người mà nghĩ. Tuy vậy, có một số người, đặc biệt là giới thương nhân ngày nay đã hiểu sai ý nghĩa của nó; họ chỉ vì lợi nhuận mà làm hàng độc, hàng giả. Trên bề mặt thì tưởng là họ đang sống vì mình; kỳ thực họ chính là đang hại người hại mình mà tự thân không biết.

Đối với việc kết giao bằng hữu hay giao thương buôn bán thì cổ nhân luôn đặt yếu tố đạo đức lên hàng đầu. Khi kết giao một người thì trước tiên phải xem nhân phẩm của họ thế nào, sau rồi mới tính đến các yếu tố khác. Bởi một người không có nhân phẩm thì chẳng thể lập thân, lập nghiệp.

Một người sống có tu dưỡng phải là người coi trọng Nhân, Lễ, Nghĩa, Trí, Tín. Tu dưỡng bản thân chính là sống cho mình một cách đúng đắn nhất. Bởi một người có đầy đủ nhân phẩm thì ắt cũng sẽ có được hạnh phúc, an vui.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

x

Welcome Back!

Login to your account below

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.